Eylül Enflasyonu Açıklandı: TÜİK’e Göre Yüzde 29,73, ENAG’a Göre Yüzde 46,61
Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı verilere göre tüketici fiyatları eylülde aylık %1,84 arttı. Yıllık enflasyon %29,73’e geriledi ve 57 ay sonra %30’un altına indi. Akademisyenlerden oluşan bağımsız Enflasyon Araştırma Grubu (ENAG) ise aynı dönem için yıllık oranı %46,61 olarak hesapladı. Peki fiyatlar en çok hangi kalemlerde yükseldi, veriler memur ve emekli maaşları açısından nasıl değerlendirildi?
Eylül Ayında Enflasyon Yüzde Kaç Oldu?
TÜİK verilerine göre tüketici fiyat endeksi (TÜFE), eylülde bir önceki aya kıyasla %1,84, geçen yılın aynı ayına göre ise %29,73 yükseldi. Ağustosta %31,51 olan yıllık oran böylece %30 eşiğinin altına çekildi. ENAG’ın hesaplaması ve İstanbul Ticaret Odası (İTO) verileri ise daha yüksek bir fiyat artışına işaret etti.
| Gösterge | Eylül Aylık | Eylül Yıllık | Ağustos Yıllık |
|---|---|---|---|
| TÜİK (Türkiye geneli) | %1,84 | %29,73 | %31,51 |
| ENAG (Türkiye geneli) | %2,10 | %46,61 | %49,03 |
| İTO (İstanbul, perakende) | %2,11 | %33,55 | %34,96 |
ENAG Hesaplaması
ENAG’a göre tüketici fiyatları eylülde aylık %2,10 arttı. Grubun 12 aylık hesabı ağustostaki %49,03 seviyesinden %46,61‘e indi.
İstanbul’da Perakende Fiyatlar
İTO verilerine göre İstanbul’da perakende fiyatlar eylülde aylık %2,11 yükseldi. Kentte aylık artış ağustosta %1,66 olarak kaydedilmişti. Yıllık bazda ağustosta %34,96 olan oran eylülde %33,55’e geriledi.
Fiyatlar En Çok Hangi Harcama Gruplarında Arttı?
Eylülün en sert fiyat artışı %14,19 ile eğitim grubunda yaşandı. Gıda ve alkolsüz içecekler, fiyatların düştüğü tek ana harcama grubu oldu. Aylık enflasyona en büyük katkıyı ise ağırlığı yüksek olan ulaştırma yaptı.
Öne Çıkan Gruplarda Aylık Değişim
| Harcama Grubu | Eylül Aylık Değişim |
|---|---|
| Eğitim | %14,19 |
| Giyim ve ayakkabı | %3,98 |
| Sigorta ve finansal hizmetler | %3,40 |
| Ulaştırma | %2,79 |
| Konut | %2,71 |
| Gıda ve alkolsüz içecekler | -%0,20 |
Aylık Enflasyona Katkı Yapan Kalemler
Grupların ağırlıkları dikkate alındığında aylık enflasyona katkılar şöyle gerçekleşti:
- Ulaştırma: 0,49 puan
- Konut: 0,33 puan
- Eğitim: 0,30 puan
- Giyim ve ayakkabı: 0,26 puan
- Gıda ve alkolsüz içecekler: -0,05 puan (aylık oranı aşağı çekti)
Bakan Şimşek Verileri Nasıl Değerlendirdi?
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, resmî verilere ilişkin sosyal medya hesabından açıklama yaptı. Yıllık enflasyonun 57 ay sonra %30’un altına gerilediğini belirten Şimşek, “Dezenflasyon ulaştırma hariç genele yayılıyor” ifadesini kullandı.
Şimşek, Merkez Bankası’nın hesaplamasını da aktardı. Bu hesaplamaya göre savaş yaşanmasaydı enflasyon bu yıl yedi puan daha düşük gerçekleşecekti. Akaryakıt tarafında ise mazottan sonra benzinde de eşel mobil uygulamasından kademeli olarak çıkıldığını hatırlattı.
Önümüzdeki döneme ilişkin değerlendirmesinde Şimşek şu ifadelere yer verdi:
“Konut ve gıda arzını artırmaya yönelik politikalarımıza devam ediyoruz. 2027 yılında başta kira ve eğitim olmak üzere hizmet enflasyonunda ataletin azalması ve emtia fiyat artış etkilerinin zayıflaması enflasyondaki düşüşe katkı sağlayacaktır.”
Memur-Sen Maaşlar İçin Ne Talep Etti?
Memur-Sen Genel Başkanı Ali Yalçın, eylül verilerine ilişkin açıklamasında kamu görevlileri ve emeklilerin maaşlarının yüksek enflasyon karşısında erimeye devam ettiğini vurguladı. Yalçın’a göre gıda, kira, ulaşım ve enerji maliyetlerindeki yükseliş sabit gelirlilerin bütçesini zorluyor. Doğalgazdaki kademeli tarife uygulaması ve eğitim harcamaları da bu yükü ağırlaştırıyor.
Açıklamada kamu görevlileri ve emekliler için şu talepler dile getirildi:
- Alım gücünün korunması
- Gelir kayıplarının telafi edilmesi
- Seyyanen zam yapılması
- Kamu personel sisteminde kapsamlı reformların hayata geçirilmesi
Ekonomistler Verileri Nasıl Yorumladı?
Ekonomistlerin değerlendirmelerinde yıllık oranın %30’un altına inmesi öne çıktı. Yorumlar, büyükşehirlerdeki geçim yükünden faiz kararına kadar farklı başlıklarda yoğunlaştı.
Alaattin Aktaş ve Caner Özdurak
Ekonomi gazetecisi Alaattin Aktaş, %30’un altına düşüşe duyulan sevince ironik bir göndermede bulundu. Aktaş, “5 Ekim kesin bayram ilan edilmeli!” yorumunu yaptı.
Finans uzmanı Caner Özdurak ise büyükşehirlerde enflasyonun ülke geneli verilerden daha ağır etkiler doğurduğuna dikkat çekti. X hesabından İTO verilerini paylaşan Özdurak, metropollerde “çalışan yoksulluğu” yaşandığını ifade etti.
Banu Kıvcı Tokalı: Faiz Kararı İçin Temkin Çağrısı
Ekonomist Banu Kıvcı Tokalı, verileri “Aylık enflasyonda yüzde 2 testi yine geçildi; ancak faiz kararı testi devam ediyor” sözleriyle değerlendirdi. Kıvcı Tokalı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) geçen ayki faiz toplantısının özetine dikkat çekti. Özette hizmet enflasyonundaki iyimser seyre karşı temkinli olunması gerektiği uyarısı yer alıyordu. Kıvcı Tokalı’ya göre bu uyarı gözden kaçırılmamalı.
Kıvcı Tokalı, olumlu eylül verisini dezenflasyon süreci açısından önemli bulduğunu söyledi. Veriyi bu ayki faiz indirimi kararı için ise henüz yeterli görmediğini belirtti. İçeride fon krizi kapsamında alınan likidite önlemlerinin yansımalarının ve yatırım tercihlerindeki yeni yönün izlenmesi gerektiğini kaydetti. Dışarıda da tahvil piyasalarında artan kırılganlıklara işaret eden Kıvcı Tokalı, toplantı tarihine kadar temkinli bir yaklaşım önerdi.
Tunç Şatıroğlu: Dezenflasyon İçin Eşik Yüzde 16
Finansal analist Tunç Şatıroğlu, Bakan Şimşek’in “dezenflasyon” yorumuna katılmadığını açıkladı. Şatıroğlu’na göre enflasyon tam 66 aydır, Naci Ağbal’ın görevden alındığı Mart 2021’deki %16,19 seviyesinin üzerinde seyrediyor. Analist, aritmetik olarak dezenflasyondan söz edilebilmesi için oranın önce %16’nın altına inmesi gerektiğini savundu.
Piyasa Beklentisi Ne Yöndeydi?
Açıklanan aylık oran, iki ayrı ankette öngörülen seviyenin altında kaldı. Bloomberg HT anketine katılan kurumların medyan beklentisi %2,2 düzeyindeydi. AA Finans anketindeki ekonomistlerin ortalama beklentisi ise %2,18 oldu.
| Başlık | Bloomberg HT | AA Finans |
|---|---|---|
| Katılımcı | 19 kurum | 20 ekonomist |
| Eylül aylık beklentisi | %2,2 (medyan) | %2,18 (ortalama) |
| Beklenti aralığı | – | %1,90 – %2,60 |
| Eylül yıllık beklentisi | %30,30 | %30,16 |
| 2026 yıl sonu beklentisi | %29,7 | %29,66 |
| 2027 beklentisi | %24 | – |
Kaynak
Haberde yer alan resmî enflasyon oranları ile harcama gruplarına ilişkin veriler Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) Eylül 2026 Tüketici Fiyat Endeksi bülteninden, bağımsız enflasyon hesaplaması ise Enflasyon Araştırma Grubu’nun (ENAG) Eylül 2026 E-TÜFE açıklamasından derlenmiştir.
